Λισαβoνα .. live now !!
Πόρτο .. live now !!
Η Ιθάκη.. Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις .. (γιατί σκοπός είναι το ταξίδι ..) Κι αν πτωχική την βρεις,η Ιθάκη δεν σε γέλασε.. Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν .. (Κ.Π.Καβάφης-1863-1933) ο Αλεξανδρινός!
Λισαβoνα .. live now !!
Άνθρωποι των γραμμάτων, καλλιτέχνες, επιστήμονες, ακόμα και μυθιστορηματικοί χαρακτήρες «κατεβαίνουν» από τα υπερυψωμένα βάθρα τους και γίνονται ένα με επισκέπτες και κατοίκους.
Φτάνοντας έξω από το διάσημο Café A Brasileira στη συνοικία Chiado της Λισαβόνας, βρίσκεις το άγαλμα του Φερνάντο Πεσσόα να κάθεται σε ένα τραπέζι, και να χειρονομεί σαν να βρίσκεται στη μέση μιας συζήτησης.
Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Ουάσιγκτον, περαστικοί σκαρφαλώνουν και φωτογραφίζονται πάνω στο άγαλμα του Άλμπερτ Αϊνστάιν, ενώ στην κομητεία του Ντέβον μπορούν να ξεκουραστούν για λίγο στο παγκάκι-γλυπτό όπου η μπρούτζινη μορφή της Άγκαθα Κρίστι κάθεται με τον σκύλο της και ένα βιβλίο στο χέρι.
Πρόκειται ίσως για την πιο cool, διαχρονική τάση στην αρχιτεκτονική των δημόσιων χώρων: το να «κατεβαίνουν» τα αγάλματα σπουδαίων προσωπικοτήτων από τα υπερυψωμένα βάθρα τους και να τοποθετούνται στο ύψος των περαστικών ή και ανάμεσά τους, σαν ζωντανό κομμάτι της ζωής της πόλης.
Γιατί οι μεγάλοι συγγραφείς, οι καλλιτέχνες και οι επιστήμονες που θαυμάζουμε σήμερα, έκαναν κάποτε περιπάτους στους δρόμους αυτών των πόλεων, πέρασαν ώρες στα καφέ και τα μπαρ τους συζητώντας και γράφοντας, κάθισαν στα παγκάκια τους να σκεφτούν για λίγο, εμπνεύστηκαν, δημιούργησαν και έγιναν κομμάτι της ιστορίας τους.
Ακολουθούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά αγάλματα που έχουν γίνει διάσημα spots ανά τον κόσμο και συγκεντρώνουν πλήθος ντόπιων και τουριστών:
Όταν το Cafe A Brasileira άνοιξε στο νούμερο 120-122 της οδού Garrett, το selling point του ήταν αρχικά ο βραζιλιάνικος καφές που τότε είχε αρχίσει να γίνεται δημοφιλής στην Πορτογαλία. Τελικά έμεινε στην ιστορία ως φιλολογικό στέκι των καλλιτεχνών και συγγραφέων του 20ού αιώνα, με διασημότερο όλων τον συγγραφέα και ποιητή Φερνάντο Πεσσόα (1888-1935) ο οποίος το επισκεπτόταν συχνά για να πει τον καφέ και το αψέντι του. Το άγαλμα στο εξωτερικό του, εγκαινιάστηκε για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, το 1988, και μέχρι σήμερα εκατομμύρια τουρίστες φωτογραφίζονται σε έναν φανταστικό διάλογο μαζί του.
Φωτ.: Getty Images/Ideal Image
Εκτός από τα βιβλία της, η ίδια η ζωή της Αγκάθα Κρίστι ήταν ένα μυστήριο -οι λεπτομέρειες της εξαφάνισής της για 11 μέρες το 1926 παραμένουν ανεξιχνίαστες μέχρι σήμερα. Πάντως, όσοι επισκέπτονται την μικρή παραθαλάσσια πόλη Torquay στο Ντέβον, μπορούν να φωτογραφηθούν στο μπρούτζινο παγκάκι -γλυπτό με το άγαλμά της που συμπληρώνει και ο αγαπημένος της σκύλος Πίτερ. Το βιβλίο που κρατά στο χέρι της είναι ένα από τα διασημότερα μυθιστορήματά της «Και δεν έμεινε κανένας» (And then there were none), το οποίο η γλύπτρια Elisabeth Hadley που φιλοτέχνησε το άγαλμα θεωρεί ως «το ιδανικό μυθιστόρημα».
Φωτ.: Getty Images/Ideal Image
Έξω από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών (NAS) της οποία εξελέγη μέλος το 1942, ένα τεράστιο άγαλμα του Άλμπερτ Αϊνστάιν βρίσκεται καθισμένο σε ένα ημικυκλικό παγκάκι. Στο χέρι του κρατά τις σημειώσεις του που περιλαμβάνουν τρεις από τους διασημότερους τύπους του: το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, τη γενική θεωρία της σχετικότητας και την ισοδυναμία μάζας-ενέργειας. Το άγαλμα εγκαινιάστηκε το 1979 και λόγω του μεγέθους του εμπνέει πρωτότυπες πόζες και φωτογραφίες, με τους επισκέπτες να σκαρφαλώνουν στο πόδι του ή να κάνουν ότι διαβάζουν μαζί του.
Αν και το σώμα του Φρεντερίκ Σοπέν θάφτηκε στο Κοιμητήριο του Περ-Λασαίζ στο Παρίσι όπου πέθανε το 1849, η καρδιά του μεταφέρθηκε κρυφά στη Βαρσοβία από την αδερφή του, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα. Και παρόλο που μπορεί κανείς να βρει παγκάκια με πληροφορίες για τη ζωή και τα διασημότερα έργα του σε 15 σημεία της Βαρσοβίας, της πόλης όπου έζησε ως τα 20 του, ένα ολόσωμο άγαλμά του βρίσκεται καθισμένο σε ένα παγκάκι στην Πλατεία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, στην Αβάνα της Κούβας.

Ακόμα και οι λιγότερο μυημένοι φαν των Beatles γνωρίζουν ότι η ιστορία των Σκαθαριών ξεκίνησε στο κλαμπ Cavern του Λίβερπουλ, όπου έπαιζαν τα πρώτα τους live. Από το 1996, ένα άγαλμα του Τζον Λένον σε ανθρώπινο μέγεθος, βρίσκεται ακουμπισμένο χαλαρά στον τοίχο έξω από το κλαμπ, σαν να περιμένει τον Πολ Μακάρτνεϊ να πάνε για soundcheck. Ο Λένον, όμως, έχει την τιμητική του και σε εκδοχή παγκακιού, με ένα άγαλμά του με τα χαρακτηριστικά στρογγυλά γυαλιά της πιο ώριμης καριέρας του να βρίσκεται στη Κούβα, σε ένα πάρκο που έχει το όνομά του ενώ ένα πιο πρόσφατο παγκάκι με τίτλο «Imagine» και ένα άγαλμα με ανοιχτά τα χέρια εγκαινιάστηκε το 2021 στην Carnaby Street του Λονδίνου.
Παρκο στην Αβάνα της Κούβας
Carnaby Street του Λονδίνου.
Στο Αλκαλά ντε Ενάρες της Μαδρίτης, έξω από το μουσείο που αναπαριστά το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, βρίσκεται ένα παγκάκι στο οποίο δεν πρωταγωνιστεί ο συγγραφέας, αλλά οι ήρωές του. Οι επισκέπτες κάνουν συνήθως ουρά για να φωτογραφηθούν ανάμεσα στον Δον Κιχώτη και τον πιστό του ακόλουθο Σάντσο Πάντσα, ζωντανεύοντας ένα από τα πιο κλασικά έργα στην ιστορία της λογοτεχνίας. Μάλιστα, το δίδυμο αναπαρίσταται και σε έφιππη, υπερυψωμένη εκδοχή μπροστά στο μνημείο του Θερβάντες στην Plaza de España της Μαδρίτης.

Οι Ισπανοί έχουν αδυναμία στον Φρεδερίκο Γκαρθία Λόρκα (1898 -1936), τον διασημότερο και πιο πολυμεταφρασμένο Ισπανό συγγραφέα όλων των εποχών, με τουλάχιστον τέσσερα αγάλματα στη χώρα να είναι αφιερωμένα σε αυτόν. Αν και είναι ιδιαίτερα διάσημο το άγαλμά του στην Plaza de Santa Ana της Μαδρίτης που κρατά στα χέρια του ένα περιστέρι, αυτό που εμπνέει την περισσότερη διάδραση με το κοινό είναι το άγαλμα που τον απεικονίζει ως νέο ποιητή στην Avenida de la Constitución της Γρανάδας, καθισμένο σε ένα παγκάκι με σταυρωμένα πόδια και βλέμμα που κοιτάζει ίσια μπροστά.
Αν και ο τάφος του στο Κοιμητήριο Περ Λασαίζ είναι ένα από τα κλασικά τουριστικά σποτ του Παρισιού, στο Δουβλίνο βρίσκονται όχι ένα, αλλά δύο life sized αγάλματα του Όσκαρ Γουάιλντ (1854 -1900). Το πρώτο, που αποτελεί και μνημείο, βρίσκεται στην πλατεία Merrion κοντά στο περίφημο Trinity College όπου φοίτησε ο διάσημος συγγραφέας. Σε αυτή την εντυπωσιακή, έγχρωμη εκδοχή, ο γλύπτης Danny Osborne συνδύασε διαφορετικά υλικά για να πλάσει την μορφή του Ουάιλντ που παρακολουθεί νωχελικά την κίνηση της πλατείας ημι-ξαπλωμένη σε έναν μεγάλο βράχο. Απέναντι από το άγαλμα βρίσκονται δύο μικρότερα που «συνομιλούν» μαζί του -η έγκυος γυναίκα του Κόνστανς Λόιντ και μια προτομή του νεαρού θεού Διονύσου. Όμως, μόλις 4 λεπτά μακριά με τα πόδια, υπάρχει και μία ακόμη πιο «γήινη» εκδοχή του Ουάιλντ -ένα μπρούτζινο παγκάκι -γλυπτό με το άγαλμά του καθισμένο έξω από την παμπ Kennedy's Pub & Restaurant, όπου έπιασε την πρώτη του δουλειά σαν έφηβος.
Και επειδή η Αθήνα, παρά τις σπουδαίες προσωπικότητες που επισκέφτηκαν, έζησαν και συνδέθηκαν μαζί της, δεν είχε μέχρι σήμερα το δικό της παγκάκι-άγαλμα, ετοιμάζεται σε λίγες ημέρες να γίνει η επόμενη πόλη της ιδιαίτερης αυτής λίστας, φιλοξενώντας το μπρούτζινο γλυπτό-παγκάκι ενός σπουδαίου ποιητή, σε έναν από τους πιο όμορφους δρόμους της.
Ιδου λοιπον και ο δικος μας ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης Ο Αλεξανδρινος ..
Ο λόγος για το γλυπτό το οποίο αποτυπώνει τον Καβάφη να κάθεται, στον πεζόδρομο στην αρχή της Αρεοπαγίτου,στην Αθηνα μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη. Δημιουργία του Πραξιτέλη Τζανουλίνου, το φυσικού μεγέθους γλυπτό αντλεί έμπνευση από φωτογραφία του αρχείου Καβάφη, στην οποία ο ποιητής απεικονίζεται καθιστός σε ανάκλιντρο, στο διαμέρισμά του επί της οδού Λέψιους 10, στην Αλεξάνδρεια, περί το 1930.

Η απόδοση δημόσιου γλυπτού για τον Καβάφη γίνεται η αφορμή να περιηγηθούμε σε εκείνα για τους Πεσσόα, Γουλφ και Κρίστι

«Μόλις γύρισα από την επίσκεψή μου στο Μνημείο του Λυσικράτους. Φρικτός ο ήλιος στο σημείο μεταξύ Ζαππείου κι οδού Λυσικράτους. Ξαναείδα προσεκτικά την Πύλη του Αδριανού», γράφει ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933), το πρωινό της 26ης Ιουνίου 1901. Εκατόν είκοσι πέντε χρόνια μετά, ο Αλεξανδρινός ποιητής βρίσκει τη θέση του κοντά στην πύλη του Αδριανού, στην Αθήνα που τον γοήτευε και αναζητούσε την αναγνώριση, την πόλη όπου επιθυμούσε να ακουστεί.
Ο λόγος για το γλυπτό το οποίο αποτυπώνει τον Καβάφη να κάθεται, στον πεζόδρομο στην αρχή της Αρεοπαγίτου, μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη. Δημιουργία του Πραξιτέλη Τζανουλίνου, το φυσικού μεγέθους γλυπτό αντλεί έμπνευση από φωτογραφία του αρχείου Καβάφη, στην οποία ο ποιητής απεικονίζεται καθιστός σε ανάκλιντρο, στο διαμέρισμά του επί της οδού Λέψιους 10, στην Αλεξάνδρεια, περί το 1930.
Θαρρείς πως το δεξί χέρι του συγχρονίζεται με την πνευματική εγρήγορση στην οποία βρίσκεται, έτοιμος να τοποθετηθεί για κάτι που τον απασχολεί, με το αριστερό του χέρι κρατά το καπέλο του. Εκφράζει την εικόνα και το είναι του ποιητικού του κόσμου τα οποία επιθυμεί να μοιραστεί – η Ποίηση, εξάλλου, «γεννιέται» από τον εκάστοτε δημιουργό και απευθύνεται σε όλους.
Αυτό το μοίρασμα θα μπορούσε να αποδοθεί με την κενή θέση δίπλα του, που αποτελεί μια σιωπηλή πρόσκληση σε κάθε περαστικό. Να κάνει μία παύση από το πρόγραμμά του και να καθίσει δίπλα του: να διαβάσει, να σκεφτεί, να αναστοχαστεί, να παρατηρήσει. Ίσως, αν καθίσει πλάι του, μπορεί κατά κάποιον τρόπο να συναισθανθεί γιατί ο Αλεξανδρινός ποιητής είχε γράψει, το 1903, ότι «αγαπώ τόσῳ πολύ τας Αθήνας». Αν μη τι άλλο, οποιοδήποτε μέρος νοηματοδοτείται για τον καθένα μέσα από τη ματιά του.

Η απόδοση του Καβάφη σε δημόσιο χώρο δεν είναι η μόνη· ποιητές και λογοτέχνες έχουν αποδοθεί σε γλυπτά, ανά τον κόσμο. Γι’ αυτό, το γλυπτό του Καβάφη το οποίο παραδόθηκε επίσημα στις 28 Απριλίου 2026, παραμονή της επετείου γέννησης και θανάτου του ποιητή, γίνεται η αφορμή να μεταβούμε στη Λισαβόνα για την αποτύπωση του Φερνάντο Πεσσόα έξω από καφέ, σε όχθη του ποταμού Ρίτσμοντ στο νοτιοδυτικό Λονδίνο για το δημόσιο γλυπτό της Βιρτζίνια Γουλφ καθώς και στην παραθαλάσσια πόλη Τόρμπεϊ στο Ντέβον της Αγγλίας για το παγκάκι με την Άγκαθα Κρίστι.
Για καφέ με τον Πεσσόα
Εκλεκτικές και άλλες συγγένειες έχουν εντοπιστεί από ερευνητές ανάμεσα στον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Φερνάντο Πεσσόα (1888-1935), οι οποίοι δημιούργησαν μοναχικά και συστηματικά την ίδια εποχή αλλά δεν απείχαν από τις υπόλοιπες συνήθειες των ανθρώπων. Μεταξύ άλλων, ο Πορτογάλος ποιητής συνήθιζε να κάθεται στο καφέ A Brasileira στο Κιάντο της Λισαβόνα, όπου, από το 1988 –οπότε και συμπληρώθηκε ένας αιώνας από τη γέννησή του – βρίσκεται εκεί γλυπτό με τη μορφή του.
Δημιουργία του γλύπτη Λάγκοα Ενρίκες, το φυσικού μεγέθους χάλκινο γλυπτό αποτυπώνει τον Πεσσόα να κάθεται στην καρέκλα ενός τραπεζιού και να σηκώνει ελαφρώς το δεξί του χέρι, σαν να συζητά. Πρόκειται για μία σκηνή που δεν απέχει από την πραγματικότητα, μιας και ο ποιητής πήγαινε συχνά στο A Brasileira για να πιει τον καφέ και το αψέντι του.
Από το 1988 μέχρι σήμερα, επισκέπτες στέκονται δίπλα στον χάλκινο Πεσσόα και φωτογραφίζονται. Όσο για το καφέ, έμεινε στην ιστορία ως θαμώνας καλλιτεχνών και συγγραφέων του 20ου αιώνα.
Δίπλα στο ποτάμι με την Βιρτζίνια Γουλφ
Όπως για τα δημόσια γλυπτά των Καβάφη και Πεσσόα, έτσι και εκείνο για την Αγγλίδα μυθιστοριογράφο και δοκιμιογράφο Βιρτζίνια Γουλφ (1882-1941) βρίσκεται (από το 2022) σε σημείο όπου συνδέεται με στιγμές από τη ζωή της. Θα το βρείτε σε όχθη του ποταμού Ρίτσμοντ – στην ευρύτερη περιοχή η καινοτόμος συγγραφέας είχε ζήσει με τον σύζυγό της για περίπου μία δεκαετία, από το 1914.
Έχει φιλοτεχνηθεί από τη γλύπτρια Λάουρι Ντιζενγκρεμέλ και αποδίδει την Γουλφ να κάθεται σε παγκάκι, απλώνοντας το δεξί της χέρι στη ράχη του. Το βλέμμα της ατενίζει το απέραντο, (προσ)καλώντας το κοινό να καθίσει στη διπλανή, κενή θέση, και να ακολουθήσει τη ματιά της ή να αναρωτηθεί τι μπορεί να σκεφτόταν.
Συνειρμικά, η σκέψη «ταξιδεύει» σε τίτλους έργων της, όπως «Στο Φάρο» (1927) και «Ορλάντο: Μια βιογραφία» (1928).
Παρέα με τον σκύλο της Άγκαθα Κρίστι
Καθιστή σε ένα παγκάκι, συντροφιά με τον αγαπημένο σκύλο της, Πίτερ, και με το μυθιστόρημά της «Και δεν έμεινε κανείς», ανά χείρας, έχει αποδοθεί η Αγγλίδα συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, Άγκαθα Κρίστι (1890-1976), σε σημείο στην παραθαλάσσια πόλη Τόρμπεϊ στο Ντέβον της Αγγλίας.
Το παγκάκι-γλυπτό από χαλκό φέρει την υπογραφή της Ελίζαμπεθ Χάντλεϋ και συνδιαλέγεται με τους περαστικούς από το 2025. Ίσως, το μυθιστόρημα το οποίο κρατά η Κρίστι, προσκαλεί τους λάτρεις των έργων της να πάρουν από τη βιβλιοθήκη τους το αγαπημένο τους αστυνομικό μυθιστόρημα και να καθίσουν δίπλα της, να το διαβάσουν. Μεταξύ δεκάδων τίτλων: «Έγκλημα στον Οριάν Εξπρές» (1934), «Η μυστηριώδης υπόθεση Στάιλις» (1920), «Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη» (1942).
Με αφετηρία την όμορφη πόλη της Καλαμάτας και οδηγώντας προς τον Μελιγαλά Μεσσηνίας, σε μία απόσταση περίπου 35 χιλιομέτρων θα βρείτε την Αρχαία Μεσσήνη, μία από τις σπουδαιότερες αρχαίες πόλεις της Πελοποννήσου. Σίγουρα θα έχετε δει φωτογραφίες από τον καλοδιατηρημένο αυτό αρχαιολογικό χώρο είτε σε κάποια καρτ ποστάλ, είτε σε κάποιο διαφημιστικό σποτ για τον Νομό Μεσσηνίας. Το σπουδαίο αυτό αρχαιολογικό πάρκο 400 στρεμμάτων βρίσκεται δίπλα στο μικρό χωριό Μαυρομμάτι, μέσα σ’ ένα καταπράσινο σκηνικό.
Η πόλη πήρε την ονομασία της από τη μυθική βασίλισσα Μεσσήνη, κόρη του βασιλιά του Άργους Τρίοπα. Σύμφωνα με τον Παυσανία, κήρυκες απεσταλμένοι από τους Θηβαίους στην Ιταλία, την Σικελία και τη Λιβύη καλούσαν τους ξενιτεμένους Μεσσήνιους να επιστρέψουν πίσω στην πατρίδα, και οι περισσότεροι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα. Η Αρχαία Μεσσήνη παρέμεινε πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο της Μεσσηνίας κατά τα Ρωμαϊκά Χρόνια, και σίγουρα μέχρι τα τέλη του 4ου αι. μ.Χ. Ωστόσο, το 365 μ.Χ. ο μεγάλος σεισμός που χτύπησε την Ανατολική Μεσόγειο πιθανότατα είχε σημαντικές επιπτώσεις και στην πόλη.
Η ιστορία της, όμως, δεν σταματά εκεί. Από τον 5 ο αι. μ.Χ. εξελίχθηκε ξανά σε σημαντικό κέντρο της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου, και ανακηρύχθηκε έδρα του Επισκόπου, ενώ μπήκε και στον κατάλογο των σημαντικών πόλεων της αυτοκρατορίας, γνωστό ως Συνέκδημο του Ιεροκλέους. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πηγές, η πόλη είχε αδιάκοπη παρουσία μέχρι τη Μεσοβυζαντινή Περίοδο και τον Ύστερο Μεσαίωνα.
Πηγαίνοντας κανείς σήμερα εκεί μπορεί να δει πολλά και καλοδιατηρημένα μνημεία, που δίνουν μία σαφή εικόνα από το πώς ήταν η πόλη στην αρχαιότητα. Μεταξύ αυτών το Ασκληπιείο, το Θέατρο, το Εκκλησιαστήριο (Ωδείο), το Ιερό της Ίσιδος και Σαράπιδος, την κρήνη Αρσινόη, τη Ρωμαϊκή Έπαυλη, το Στάδιο, το Γυμνάσιο και άλλα πολλά. Πλησίον του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο που φιλοξενεί στο εσωτερικό του σπουδαία ευρήματα από τις ανασκαφές που έγιναν μέσα στα χρόνια στην Μεσσήνη, αρχής γενομένης το 1895.
Αναμφίβολα τα μαρμάρινα αγάλματα κλέβουν τις εντυπώσεις και φανερώνουν τον σπουδαίο ρόλο που διαδραμάτισε η πόλη ως πολιτικό και καλλιτεχνικό κέντρο του αρχαίου κόσμου
Πηγή: skai.gr












































Αθήνα, πριν το 1900
Αθήνα, πριν το 1900
Αθήνα, πριν το 1900
Αθήνα, πριν το 1900
